Εκτύπωση
Share on Facebook Share on Twitter Share on Linkedin Share on Email

Έντιμη κ. Πρόεδρε, 

Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι, 

Η παρούσα βουλή με τη νέα σύνθεση της όπως σχηματίστηκε μετά τις τελευταίες  βουλευτικές εκλογές, καλείται να συζητήσει και ακολούθως να τοποθετηθεί για τον προτεινόμενο κρατικό προϋπολογισμό του 2022. 

Ένας προϋπολογισμός που καλείται να ανταποκριθεί αλλά και να ανταπεξέλθει για άλλη μια φορά κάτω από αναπόφευκτες και διαρκώς μεταλλασσόμενες υγειονομικές συνθήκες που προκαλούν αβεβαιότητα και επηρεάζουν το οικονομικό γίγνεσθαι, τη στόχευση και την αποτελεσματικότητα των πολιτικών κάθε κράτους. 

Αποτελεί κοινή διαπίστωση, ότι η κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη πορεύτηκε με πολιτική υπευθυνότητα και σοβαρότητα από το 2013  μέχρι και σήμερα, ανταπεξήλθε σε δύσκολες, διαδοχικές οικονομικές  και υγειονομικές κρίσεις  με πολιτικές που κράτησαν την χώρα όρθια, περιορίζοντας όσο το δυνατό καλύτερα τις επιπτώσεις τους.

Η νοικοκυρεμένη δημοσιονομική πολιτική που ακολούθησε η κυβέρνηση τα προηγούμενα χρόνια,  ήταν αυτή που επέτρεψε στη χώρα μας να διαχειριστεί με επιτυχία τις επιπτώσεις της πανδημίας, δημιουργώντας ένα ισχυρό δίχτυ κοινωνικής προστασίας. Έτσι και τώρα,  την ίδια  πολιτική υπευθυνότητα θα πρέπει να επιδείξει και η Βουλή των Αντιπροσώπων, χωρίς να διακινδυνεύσει την δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας. Μακριά από λαϊκισμούς που έχουν κόστος για τον τόπο, αλλά εγκρίνοντας τον κρατικό προϋπολογισμό να στηρίξουμε την κοινωνία, την οικονομία και την χώρα μας. Για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που κρίνονται πολιτικά σήμερα και επηρεάζουν το παρόν και το μέλλον του τόπου μας. 

Οι προκλήσεις όμως για την παρούσα βουλή είναι ακόμα μεγαλύτερες. Ο προϋπολογισμός του 2022 περιλαμβάνει το όραμα της επόμενης μέρας για το τόπο. Θα κληθούμε και θα κριθούμε όλοι μέσα από τις πολιτικές μας πράξεις, που αφορούν την υλοποίηση της φιλόδοξης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας της κυβέρνησης του Προέδρου Αναστασιάδη, που είναι άμεσα συνυφασμένες με το Ταμείο Ανάκαμψης και Σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ενός Ταμείου που δικαίως χαρακτηρίστηκε ως το ευρωπαϊκό σχέδιο Μάρσαλ που φιλοδοξεί να θέσει τις οικονομίες και τις κοινωνίες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε πιο γερά θεμέλια. Αυτό τον εθνικό πλούτο, λοιπόν, που αναλογεί στην χώρα μας, θα πρέπει να τον διαχειριστούμε με σύνεση, υλοποιώντας κάθε ωφέλιμη μεταρρυθμιστική προσπάθεια σε κάθε τομέα του κράτους.

Παρήλθε ο καιρός που στο πολιτικό μας λεξιλόγιο η έννοια της μεταρρύθμισης ήταν λέξη άγνωστη. Παρήλθε ο καιρός,  που στο άκουσμα της έννοιας «μεταρρύθμιση» ο κύπριος πολίτης θεωρούσε ότι ήταν παχιά λόγια, χωρίς πρόγραμμα και πιθανότητα υλοποίησης.

Αναντίλεκτα, η χώρα μας προχώρησε σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις τα τελευταία χρόνια, με την κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη να  εφαρμόζει το ΓΕΣΥ, τη θεσμοθέτηση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, την κατάργηση του καταλόγου διοριστέων, την μείωση της στρατιωτικής θητείας και την αναδιοργάνωση της Εθνικής Φρουράς, τη θέσπιση των νέων Υφυπουργείων Τουρισμού, Καινοτομίας, Ναυτιλίας και Κοινωνικής πρόνοιας προς ενίσχυση των παραγωγικών τομέων της οικονομίας και της κοινωνίας των πολιτών.

Έγιναν πολλά, μπορούν όμως να γίνουν και περισσότερα. Οι μεταρρυθμίσεις στους τομείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Δικαιοσύνης και της Δημόσιας Υπηρεσίας, είναι μόνο μερικές από τις πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη και πρέπει να προχωρήσουν. 

Συζητώντας για τις μεταρρυθμίσεις μέσα από τι κοινοβουλευτικές επιτροπές στις οποίες συμμετέχω, αυτό που μπορώ να πω μετά βεβαιότητας είναι ότι η μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης και της  τοπικής αυτοδιοίκησης είναι εκ των ων ουκ άνευ.

 

Α. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ – ΜΕΤΑΡΥΘΜΙΣΗ

Κύριες και Κύριοι Συνάδελφοι,

Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας τάξεως, οι στρατηγικές επιδιώξεις για το έτος 2022 είναι η ανάπτυξη ενός κράτους δικαίου με την μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης, η καταπολέμηση της Διαφθοράς, η προστασία και ασφάλεια του Πολίτη χωρίς καμία διάκριση, ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η ισότητα των φύλων, η καταπολέμηση της εγκληματικότητας, ο εκσυγχρονισμός του σωφρονιστικού μας συστήματος και η αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Κορυφαία προτεραιότητα ωστόσο είναι η αναγκαιότητα μεταρρύθμισης του τομέα της Δικαιοσύνης. Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα θεμελιωδών διαρθρωτικών αλλαγών του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης με τη δημιουργία νέων δομών και πρακτικών, την εισαγωγή σύγχρονων τεχνολογιών και την επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό για ένα αποτελεσματικότερο σύστημα δικαιοσύνης, λιγότερο δαπανηρό, που να διασφαλίζει διαφάνεια και ποιότητα.

Όραμα όλων μας αυτή η ολιστική μεταρρύθμιση του τομέα της δικαιοσύνης να είναι νομοθεσία- σταθμός της βουλής για το 2022, η οποία θα εξυψώσει το κύρος του κράτους στα μάτια των πολιτών, ενισχύοντας το περί δικαίου αίσθημα στην κοινωνία. Επιπλέον, θα προσφέρει τη δυνατότητα στον κάθε πολίτη να έχει ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Ένα αξιόπιστο σύστημα Δικαιοσύνης, ως προς τον χρόνο της απόδοσης της, θα συμβάλει παράλληλα, στην αλλαγή νοοτροπιών και αντιλήψεων που επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.

 

Β. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ.

Η πρόληψη και η καταπολέμηση της διαφθοράς θα επιτευχθεί με όσο λιγότερα διακηρύττουν οι πολιτικές δυνάμεις και όσο περισσότερο νομοθετούν και εφαρμόζουν πλαίσια που εγκαθιδρύουν, την αξιοκρατία και αδιαπέραστους αμυντικούς μηχανισμούς απέναντι σε όσους επιβουλεύονται το δημόσιο χρήμα. Η θέσπιση νόμων και κανονισμών είναι η ασφαλέστερη και μονιμότερη λύση που θα περιορίσει τις όποιες παρεκβάσεις των δημοσίων πράξεων από το δημόσιο συμφέρον για χάριν ιδιοτελών συμφερόντων.

Λέγεται, ότι η διαφθορά δεν είναι ένα τυπικό έγκλημα χωρίς θύμα. Ζημιώνει αλλά και πτωχεύει ηθικά κάθε πολίτη που σέβεται την Δημοκρατία και την νομιμότητα, που ενεργεί μέσα σε επαγγελματικά και επιχειρηματικά πλαίσια των κανονισμών, επηρεάζει αυτούς που ξεχωρίζουν και δημιουργούν την ανταγωνιστικότητα με την ποιότητα και τον κόπο της εργασία τους. Το κόστος της διαφθοράς το πληρώνουμε όλοι.

Είναι λοιπόν, αποκλειστικά δική μας η ευθύνη να προωθήσουμε αλλά και να εφαρμόσουμε ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο  κατά της Διαφθοράς, όπως είναι η Σύσταση και Λειτουργία της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς, το Νομοσχέδιο για την διαφάνεια στις διαδικασίες λήψης δημοσίων αποφάσεων το γνωστό ως lobbying; το νομοσχέδιο για την προστασία προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του ενωσιακού και εθνικού δικαίου. Νομοσχέδια που βρίσκονται ενώπιον της Βουλής εδώ και αρκετό καιρό.

   Β. 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΏΝ

Βασικός πυλώνας της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας είναι η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτήν την αναγκαιότητα επιβάλλεται να την μετουσιώσουμε σε πράξη και πραγματικά εύχομαι να μην επικρατήσουν οι όποιες μικροπολιτικές σκοπιμότητες.

Η διττή υγειονομική και οικονομική κρίση που βιώνουμε ανέδειξε ότι το υφιστάμενο μοντέλο Τ.Α. είναι ξεπερασμένο. Από το σύνολο των 380 αυτοδιοικούμενων οντοτήτων (350 κοινότητες και 30 δήμοι) οι περισσότεροι βρίσκονται σε δυσχερή οικονομική θέση και είναι απόλυτα εξαρτώμενοι από την ετήσια κρατική χορηγία. Η μεταρρύθμιση της Τ.Α. θα βελτιώσει την ποιότητα ζωής των πολιτών, εξοικονομώντας πόρους και εκσυγχρονίζοντας δομές, πρακτικές και διαδικασίες.

Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που θα θέσει γερά θεμέλια για τη βιώσιμη ανάπτυξη: Μεταφέροντας διοικητικές ευθύνες από το κεντρικό κράτος σε τοπικό επίπεδο, ενισχύοντας τη διοικητική αυτοτέλεια, αυξάνοντας τα καθήκοντα επιμέλειας των δημοτικών υπηρεσιών και ενισχύοντας οικονομικά την Τ.Α. μέσω της αυξημένης και νομοθετικά κατοχυρωμένης και γενναιόδωρης κρατικής χορηγίας των €117.000.000. Είναι το κύριο θέμα στην ημερήσια διάταξη της επιτροπής εσωτερικών.

Αυτό και μόνο φανερώνει την σημασία και την αξία της.

Προτεινόμενες αλλαγές που θα προκύψουν θα βελτιώνουν στην καθημερινότητα του κύπριου πολίτη, εξασφαλίζοντας μια εγγύτερη και πραγματικά αυτοδιοικούμενη τοπική αυτοδιοίκηση που θα βρίσκεται δίπλα στον πολίτη για την επίλυση των μικρών, σύνθετων αλλά και μεγάλων τοπικών προβλημάτων. 

Ο Υπουργός Εσωτερικών μαζί με το επιτελείο του, είναι οι στυλοβάτες αυτής της προσπάθειας. Από την πρώτη στιγμή επιδίωξε και έλαβε συνεργασία από την Βουλή των Αντιπροσώπων, γεφυρώνοντας διαφορές με θεσμικούς φορείς, συνθέτοντας εισηγήσεις, τηρώντας ίσες αποστάσεις αλλά και εκφράζοντας επιφυλάξεις και δημοσιοποιώντας ανησυχίες για πρόνοιες του υπό διαμόρφωση κυβερνητικού νομοσχεδίου ως προς την βιωσιμότητα των νέων σχημάτων αλλά και τον αριθμό των νέων Δήμων που θα προκύψουν καθότι ελλοχεύει ο κίνδυνος της μη έγκρισης των ποσών που η χώρα  θα λάβει από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Β.2 ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 

Μια άλλη μεταρρυθμιστική τομή που εφαρμόζει το Υπουργείο Εσωτερικών και  έχει αγκαλιαστεί ιδιαίτερα από τους νέους μας είναι η νέα στεγαστική πολιτική. 

Μέσα από τα στεγαστικά σχέδια του Υπουργείου για παροχή χορηγιών σε πολίτες που επιλέγουν να αποκτήσουν την κατοικία τους σε ακριτικές, ορεινές και μειονεκτικές περιοχές,  οι νέοι μας έχουν κίνητρα παραμονής που δίνουν ανάσα ζωής και βιωσιμότητας της υπαίθρου μας. Ο τριπλασιασμός των δαπανών για την στεγαστική πολιτική το 2022 και η πολιτική βούληση για επαναπροκήρυξη των σχεδίων με πρόνοιες που θα τα καταστήσουν καλύτερα, είναι αναμφίβολα ενέργειες προς την σωστή κατεύθυνση.

 Β.3 ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Μια άλλη πτυχή της στεγαστικής πολιτικής του κράτους είναι τα μέτρα απέναντι στους εκτοπισθέντες μας. Κατά την άποψη μου η επόμενη μεγάλη μεταρρύθμιση που θα πρέπει να απασχολήσει την πολιτεία είναι η προσφυγική πολιτική στο σύνολο της.

Παρά την πανδημία, οι δαπάνες της προσφυγικής στεγαστικής πολιτικής συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια είναι αισθητά αυξημένες με την δαπάνη να ανέρχεται πέραν των €130.000.000.- Τα στεγαστικά σχεδία των εκτοπισμένων, το σχέδιο επιδότησης των ενοικίων, οι δαπάνες για τη συντήρηση, επιδιόρθωση κατοικιών που βρίσκονται σε Συνοικισμούς Αυτοστέγασης, σε κρατικούς οικισμούς και σε τουρκοκυπριακές κατοικίες  που διαμένουν πρόσφυγες και ο προϋπολογισμός του Κεντρικού φορέα Ισότιμης Κατανομής των βαρών, αποτελούν το αποκούμπι απέναντι στον προσφυγικό κόσμο που έχει υποστεί το βάρος της εισβολής και της κατοχής και το κόστος της μη επίλυσης του κυπριακού προβλήματος.

Το αποκούμπι για να έχει αυτός ο κόσμος τη στοιχειώδη στήριξη για τη στεγαστική, σπουδαστική και επαγγελματική του εξέλιξη.

Τα προβλήματα διαχρονικά,  γνωστά και δυσεπίλυτα. Αρκετά βλέπουν το φως της δημοσιότητας, όπως η κακή κατάσταση κτιρίων και υποδομών σε προσφυγικούς συνοικισμούς, η καθυστέρηση στην τοποθέτηση ανελκυστήρων σε πολυκατοικίες, οι εικόνες εγκατάλειψης σε  κοινότητες που κατοικούν πρόσφυγες αλλά και αδικίες ως προς την μή εξασφάλιση στεγαστικής χορηγίας λόγω μή έγκρισης των αιτητών για παραχώρηση  πιστωτικής διευκόλυνσης από τις τράπεζες.

Όλα αυτά, την ίδια ώρα που πρόσφυγες βλέπουν με αγανάκτηση τις περιουσίες τους στα κατεχόμενα να λεηλατούνται. Το κράτος κάθε φορά λειτουργεί πυροσβεστικά, τρέχει πίσω από τα προβλήματα που δημιούργησε  η προσωρινότητά και ο ωχαδερφισμός.

Απέναντι στα πιο πάνω προβλήματα η πολιτεία ανταποκρίνεται πρόθυμα και όσο μπορεί μέσα στα πλαίσια των πολιτικών και διαδικασιών που καθορίστηκαν εδώ και δεκαετίες. Η διαχειριστική αντιμετώπιση η οποία εξαρτάται από συγκεκριμένα κονδύλια, τεχνικές μελέτες, χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Ο προσφυγικός κόσμος όμως ζητά και περιμένει δικαιωματικά κάτι περισσότερο.

Κάθε φορά που ο προσφυγικός κόσμος διεκδικεί μέσω οργανωμένων συνόλων, φορέων, κομμάτων και οργανώσεων την αποκατάσταση των δικαιωμάτων του, την ισόνομη, ή έστω καλύτερη αντιμετώπισή του από την Κυπριακή πολιτεία, κάποιοι αντιδρούν. Συνήθως υπόγεια. Αντιδρούν απέναντι στη διαχρονική απαίτηση του προσφυγικού κόσμου για αποζημίωση της απώλειας χρήσης των κατεχομένων περιουσιών του και την εφαρμογή της ισότιμης κατανομής βαρών.

Μια  αντίδραση που εκδηλώνεται μέσα από την αναβλητικότητα  στη λήψη αποφάσεων, αλλά και των διαφόρων διαφωνιών ως προς την μέθοδο και το ύψος της αποζημίωσης που πρέπει να λάβουν οι πρόσφυγες. Με τις συζητήσεις ατέρμονες και τις διαδικασίες χρονοβόρες, νομοτελειακά απογοητεύονται και όσοι πραγματικά νοιάζονται για τα πραγματικά προσφυγικά προβλήματα. Πρόκειται για συμπεριφορές διαχρονικές, που δεν συνδέονται απαραίτητα με κάποιο κόμμα ή οργανωμένο σύνολο, αλλά πολύ περισσότερο με σκουριασμένα μυαλά και κοντόφθαλμες προσεγγίσεις που ενδόμυχα συμβιβάστηκαν με το status-quo.

Η πρόφαση της προσωρινότητας και της προσπάθειας για επανένωση, δεν πείθει πλέον  την πλειοψηφία του κόσμου μας, μετά από σχεδόν μισό αιώνα τουρκικής κατοχής. Η δε επίκληση των τεράστιων οικονομικών μεγεθών αποζημίωσης αποτελεί αφενός μια λογική απάντηση, την οποία ο προσφυγικός κόσμος αφενός κατανοεί, αφετέρου όμως δεν χαρίζει τα δικαιώματα του. Ζητά την αναγνώριση των περιουσιακών δικαιωμάτων του αλλά και την ουσιαστική στήριξη της πολιτείας ώστε να λειτουργήσει ως ανάχωμα μπροστά στο ξεπούλημα της κατεχόμενης γης μας στην επιτροπή αποζημιώσεων της Τουρκίας. Πρόκειται για έναν εφιάλτη που εκκολάπτεται και είναι ζήτημα χρόνου -εάν χαθούν οι ελπίδες για λύση του Κυπριακού, ο χάρτης στα κατεχόμενα να αλλάξει σε βάρος της Ελληνοκυπριακής πλευράς, θέτοντας και τυπικά την ταφόπλακα στο κυπριακό πρόβλημα.

Υπάρχει δυστυχώς και μια άλλη αντίληψη που είναι και η χειρότερη. Αυτοί που διερωτώνται και  ψελλίζουν «εάν έσσιει ακόμα πρόσφυγες». Μια αντίληψη που αποτελεί τη μεγαλύτερη εθνική βλασφημία απέναντι σε ένα κόσμο που υπόφερε και υπέστη τα πάνδεινα.

Μία βλασφημία απέναντι στον προσφυγικό κόσμο που βλέπει τις συνέπειες της εισβολής να κληροδοτούνται και στις επόμενες γενιές των προσφύγων που δεν φταίνε σε τίποτε. Παρακολουθεί τη διεύρυνση του οικονομικού χάσματος μεταξύ προσφύγων και αυτοχθόνων και τα παιδιά τους να δυσκολεύονται στη σπουδαστική, επαγγελματική και στεγαστική τους αποκατάσταση. Μια βλασφημία απέναντι σε όλες τις γενιές προσφύγων που πέθαναν με το καημό της επιστροφής, που πίστεψαν ότι αυτός ο αγώνας είναι κοινός και όχι μάταιος, που έζησαν τις οικογένειες τους, στις προσφυγικές συνοικίες των κατοικιών με τσιμεντομπλόκ και στέγη από αμίαντο. Απέναντι στους αγώνες αυτού του κόσμου που συντηρεί ζωντανή την ελπίδα για τη λύση του κυπριακού, που κρατά ζωντανή την ιστορική μνήμη των κατεχομένων εδαφών μας μέσα από την οργανωμένη και ανιδιοτελή δραστηριότητα των προσφυγικών οργανωμένων συνόλων.

Για όλα αυτά και πολλά άλλα, «ναι υπάρχουν ακόμα πρόσφυγες» και είναι ζωντανή μαρτυρία της πιο σύγχρονης και συνάμα τραγικής ιστορίας της χώρας μας. Ζωντανή μαρτυρία του ελληνικού πολιτισμού και της τελευταίας γενιάς Ελλήνων κυπρίων που έζησαν στην κατεχόμενη μας πατρίδα.

Σε όλους αυτούς οφείλουμε τον σεβασμό μας.

Κυρία Πρόεδρε,

Κυρίες και Κύριοι συνάδελφοι,

Η στασιμότητά στο κυπριακό, οι προκλήσεις της Τουρκίας στην Κυπριακή ΑΟΖ, η προσπάθεια δημιουργίας νέων τετελεσμένων στην Αμμόχωστο,  η διολίσθηση από τις βασικές αρχές επίλυσης του Κυπριακού από πλευράς Τουρκίας με τις προκλητικές δηλώσεις περί λύσης δυο κρατών, αποτελούν αλάτι στις πληγές του προσφυγικού κόσμου. Ο προσφυγικός κόσμος πρωτίστως απαιτεί λύση του Κυπριακού∙ όμως μέχρι τότε, ζητά αποκατάσταση των δικαιωμάτων του έτσι ώστε να παραμένει ένας ζωντανός φορέας των εθνικών, πολιτιστικών και κοινωνικών καταβολών του.

Κλείνοντας, να ευχηθώ σε όλους χρόνια πολλά, Καλά Χριστούγεννα και Καλή Χρονιά σε μια ελεύθερη και επανενωμένη Πατρίδα.